 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
|
|
|
Vakantie Duitsland
 Kras
Kras vakantie Duitsland Kras Vakanties  Zoekvakantiehuis
Vakantiehuizen Duitsland! Zoekvakantiehuis.nl  Landal
Landal vakantieparken Landal GreenParks  Vrij uit
Veel vakanties Duitsland Vrij uit  Center Parcs
Vakantieparken in Duitsland Center Parcs  De jong Intra
De Jong Intra Vakantie De Jong Intra  Pharos
Reizen en vakantie Duitsland Pharos - Anwb  Vakantieparken.nl
Alle vakantieparken in Duitsland! Vakantieparken Duitsland  |
Literatuur in De Bondsrepubliek Duitsland (1945-1949)
"Het was vlak na de oorlog zo ongelooflijk zwaar zelfs om maar een half kantje proza te schrijven." Dit verzuchtte de Duitse schrijver Heinrich Böll, toen hij terugblikte op de periode vlak na de Tweede Wereldoorlog. In deze jaren bevond Duitsland zich in uiterst beroerde omstandigheden. De steden waren verwoest, miljoenen mensen waren gedood of op de vlucht. Er heerste een stemming van ontgoocheling, rouw en woede. Literaire werken die deze uitzichtloze situatie destijds schetsten waren bijvoorbeeld Hermann Kasacks roman 'Die Stadt hinter dem Strom' (1946) - een surrealistische beschrijving van een dodenstad - en Wolfgang Borcherts 'Draußen vor der Tür' (1947). De schrijvers zagen zich bovendien nog met een praktisch probleem geconfronteerd; het papier was schaars en stond onder rantsoen bij de bezettingsmachten. Dit bood de geallieerden direct de gelegenheid om alle publicaties te controleren in het teken van denazificatie.
In de westelijke gebieden gingen de geallieerden omzichtiger te werk dan de communisten in de Oostelijke zones. Weliswaar beschouwden zij zich ook hier als voogd over het Duitse volk, maar de beoogde heropvoeding van de Duitsers trachtte men op indirecte wijze te bereiken. Het ging niet zozeer om het aankweken van een 'correcte' politieke instelling, als wel om een breed opgezet 'heropvoedingsprogramma' voor het hele Duitse geestelijke leven. Hiertoe dienden voorlichting over de opkomst van het fascisme en over democratische en humanistische waarden. Tevens ging men over tot denazificatie, die niet altijd verliep zoals gewenst. Dit inspireerde Ernst von Salomon tot zijn roman 'Der Fragebogen' (1951). In dit autobiografische werk werd door de ogen van de jonge generatie verslag gedaan van de gewiekstheid waarmee sommige voormalige nazi's hun schuld ontliepen.
Wolfgang Borchert verwoordde deze hoop op een Neuanfang als "eine Ankunft zu neuen Ufern". De ondergang van het fascisme zag deze jonge generatie als het startschot om het maatschappelijk bestel van hun (voor)ouders drastisch te kunnen ontsmetten. Ze hadden het bij 'hun grote schoonmaak' vooral voorzien op allerlei uitwassen van het burgerlijk kapitalisme. In een later stadium manifesteerde zich deze mentaliteit in de roep om een democratisch socialisme. Dit zogenaamde democratische socialisme, dat het midden hield tussen het kapitalisme en het staatssocialisme, kwam uit de hoed van SPD-leider Kurt Schumacher. Ook de Duitse intelligentsia kon zich wel in dit programma vinden, maar verzandde bij de concrete invulling van het initiatief in haarkloverij. Uiteindelijk stierf dit plan een zachte dood, omdat de westelijke bezettingsmachten weinig heil zagen in dergelijke experimenten. Met het oog op de toenemende verwijdering tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie was Amerika huiverig voor een linkse koers.
De groeiende aandacht van schrijvers voor politieke en maatschappelijke vraagstukken kwam tot uiting in de oprichting van een reeks tijdschriften. Hierin vonden debatten plaats over de toekomst van Duitsland. Toonaangevend op dit gebied was Der Ruf. Toen Der Ruf een wat al te onafhankelijke koers insloeg grepen de geallieerden in en verboden het blad. Uit protest tegen deze maatregel ging de schrijver Hans Werner Richter over tot de oprichting van de zogenaamde Gruppe 47. Veel van zijn collega's deelden zijn ongenoegen over de geallieerde literatuurpolitiek en sloten zich bij de groep aan. Op zichzelf was dit gebaar van eensgezindheid uniek. Dat schrijvers, die doorgaans tegen groepsvorming zijn en eerder aan het individuele kunstenaarschap hechten, zich achter een politiek motto schaarden, was tamelijk opzienbarend. De doelstelling was zich in te zetten voor democratie en gerechtigdheid om een Derde Wereldoorlog te voorkomen. De solidariteit en het politieke idealisme van het eerste uur verwaterden echter al spoedig. Als gevolg van de toenemende commercialisering van het literaire leven ontwikkelde de Gruppe 47 zich later tot een belangengroepering.
De geest van vernieuwing kwam ook in de literatuur zelf naar voren. Zo begon men aan een 'genre-inhaalrace' ten opzichte van de omringende Europese landen. De short story, afkomstig uit de Amerikaanse letteren, deed zijn intrede. Tevens nam het genre van het hoorspel een hoge vlucht. Het was Wolfgang Borchert die op dit vlak baanbrekend werk verrichtte. Hij wist als geen ander de ontheemde ziel van zijn generatie te vertolken. In zijn hoorspel en later tot drama bewerkte 'Draußen vor der Tür' 'een stuk dat geen theater zal opvoeren' (1947) weerklonk voor veel van Borcherts tijdgenoten het leed der eeuw. Dit beroemde stuk stond in het teken van een allesverzengende vertwijfeling. De hoofdpersoon Beckmann - een jonge soldaat die terugkeerde van het front - had voor iedere oplossing een vernietigende vraag paraat. Hij kreeg tegenslag op tegenslag te verwerken en, door hemel en aarde verlaten, kon hij nergens heen. Nachtmerrie op nachtmerrie volgde. Zelfs de dood was overbezet en spuwde hem uit. Een ander succesvol toneelstuk uit deze jaren bood voor het publiek ook één en al herkenning, al was het niet zo rauw en verontrustend als Borcherts stuk.